Contents
Chào mừng bạn đến với Fx Studio. Bài này mở đầu series Nghĩa địa skill, bắt đầu từ một chuyện nhỏ:
Tui không nhớ mình viết vài cái skill trong máy để làm gì.
Tập 1 của series Nghĩa địa skill — về những skill tui viết cho Claude Code rồi không mở lại lần nào. Tập này không có số liệu, không có lời khuyên, không có giải pháp. Chỉ mở nắp quan tài.
Tối qua tui mở thư mục skill của mình ra. Không có lý do gì đặc biệt. Đang định thêm một cái mới thì tiện tay gõ lệnh liệt kê, rồi ngồi đọc.
Danh sách trôi qua màn hình. Tên nào cũng là tên tui đặt. Tên nào cũng có lý do ở thời điểm đặt. Tui nhớ mình đã ngồi đâu khi viết vài cái trong số đó, nhớ cả cái cảm giác lúc gõ dòng mô tả — kiểu vừa phát hiện ra một chỗ dùng được, và muốn đóng nó lại thành công cụ trước khi cảm giác đó nguội.
Rồi tới một cái tên và tui khựng lại.
Không phải quên tên. Tên thì nằm ngay đó, tui đọc được. Cái tui không nhớ là mình viết nó để làm gì. Nó giải quyết chuyện gì. Tui đã gặp vấn đề nào mà phải ngồi viết ra cả một skill để đối phó.
Tui mở file lên đọc. Đọc xong thì nhớ ra. À, đúng rồi, hồi đó có chuyện đó. Nhưng cái khoảng vài giây trước khi nhớ ra, cái khoảng trống đó, mới là thứ làm tui ngồi thẳng dậy.
Vấn đề không nằm ở trí nhớ
Phản xạ đầu tiên là tự trách. Mình viết nhiều quá nên không nhớ hết, mình cần ghi chép kỹ hơn, cần đặt tên rõ hơn, cần một cái README tử tế.
Nhưng nghĩ thêm một chút thì thấy hướng đó sai.
Tui không cần ghi chép để nhớ những skill mình dùng mỗi ngày. Không cần một dòng nào. Tui gõ tên nó ra bằng cơ bắp, không qua não. Sáng nay tui gọi ba bốn cái, và nếu bây giờ có ai hỏi hôm nay tui đã dùng gì, tui trả lời được ngay, không cần mở gì lên xem.
Vậy thì cái skill mà tui phải dừng lại nghĩ, nó khác ở chỗ nào? Nó không khác ở chỗ được ghi chép kém hơn. Nó khác ở chỗ tui đã lâu không gọi nó.
Chuyện quên không phải là bệnh cần chữa. Nó là kết quả của một phép đo mà tui vô tình vừa chạy. Não không giữ những thứ nó không phải lấy ra. Việc một cái tên bật ra được hay phải đào lên, đó chính là cái đồng hồ đo, và nó đã chạy sẵn suốt mấy tháng nay mà tui không biết.
Không ai quên cái mình vừa dùng sáng nay.
Tui đã gọi sai tên thư mục skill của mình
Chỗ sai lớn hơn nằm ở một danh từ.
Suốt thời gian qua tui gọi thư mục đó là cái kho. Nghe rất thuận: mình tích lũy công cụ, xếp vào kho, khi cần thì lấy ra dùng. Càng nhiều càng giàu. Kho đầy là dấu hiệu tốt.
Nhưng kho là chỗ đồ nằm chờ được dùng. Trong kho, món đồ chưa dùng tới vẫn là món đồ đang hướng về tương lai. Nó đợi. Nó có ngày của nó.
Còn chỗ này thì phần lớn đồ nằm im từ ngày viết xong. Chúng không đợi ai. Không có ngày nào đang tới cho chúng cả. Ngày viết xong là ngày sống động nhất của chúng, và cũng là ngày cuối.
Đó không phải cái kho. Đó là nghĩa địa.
Đổi một danh từ thôi mà mọi thứ nhìn khác hẳn. Với cái kho, phản xạ là thêm vào. Với nghĩa địa, câu hỏi đầu tiên là: ở đây đang có bao nhiêu thứ đã chết, và mình có định giả vờ chúng còn sống nữa không.
Tui viết những skill đó cho ai
Đây là phần khó nói nhất, nên tui nói thẳng.
Mỗi skill tui viết ra đều được viết cho một người. Người đó không phải tui của hôm nay. Người đó là một phiên bản tương lai của tui — cái phiên bản kỷ luật hơn, làm việc có quy trình hơn, cái phiên bản mà mỗi lần đụng vào một loại việc thì đều nhớ ra rằng mình đã có sẵn một công cụ cho nó và bình tĩnh gọi ra dùng.
Tui viết cho người đó. Mô tả cũng viết cho người đó. Cả cái cấu trúc thư mục gọn gàng cũng làm cho người đó.
Người đó không tới.
Người tới mỗi sáng là tui — cái phiên bản đang vội, đang giữa một việc dở, và trong đầu chỉ bật ra được ba bốn cái tên quen tay. Cứ thế suốt mấy tháng. Cái khoảng cách giữa hai phiên bản đó không phải chuyện lười. Nó là chuyện tui liên tục xây đồ cho một người không có thật, bằng thời gian của một người có thật.
Và cái đau là lúc viết thì không thấy. Lúc viết, cảm giác rất giống với làm việc năng suất. Mình đang xây năng lực cho mình mà. Mình đang đầu tư. Không có gì trong cái cảm giác đó báo cho mình biết rằng món đồ này sẽ không bao giờ được gọi lần thứ hai.
Hồi đó tui còn viết một bài về chuyện đóng gói skill thành sản phẩm dùng chung. Bài đó không sai — chỉ là hoá đơn gửi tới sau.
Vì sao xoá một skill đã chết lại khó
Nếu chỉ là mấy file text thì xoá đi có gì đâu. Nhưng ai từng thử đều biết là không dễ, và tui nghĩ lý do thế này.
Mỗi skill nằm trong đó không chỉ là công cụ. Nó là bằng chứng rằng mình đã từng định trở thành một kiểu người nào đó. Người dùng quy trình. Người có hệ thống. Người không làm lại cùng một việc hai lần.
Xoá công cụ thì dễ. Xoá bằng chứng thì khó. Chừng nào cái file còn nằm đó, cái ý định vẫn còn có vẻ như đang chờ được thực hiện. Xoá nó đi là thừa nhận rằng ý định đó đã hết hạn từ lâu, và mình chỉ đang trả tiền thuê chỗ cho một tấm bia.
Nên người ta để đó. Tui cũng để đó. Cả một thư mục toàn ý định để đó.
Nhưng để nghĩa địa skill nằm im thì đã sao
Đây là câu tui muốn treo lại.
Vì có một lập luận rất hợp lý và tui đã tự nói với mình đúng câu đó nhiều lần: kệ nó đi. Nó có làm phiền ai đâu. Ổ cứng thì rẻ. File text thì nhẹ. Cùng lắm là hơi bừa, mà bừa thì có chết ai.
Nếu chuyện chỉ dừng ở đó thì bài này chấm hết ở đây, và nó chỉ là một bài than thở về chuyện dọn nhà.
Nhưng tui nghi là không phải vậy. Tui nghi rằng những thứ nằm im trong đó không hề miễn phí, và cái giá của chúng không được trả bằng dung lượng ổ cứng — mà được trả bằng chính những công cụ đang còn sống.
Nghi thì phải kiểm. Tập sau tui đi tìm câu trả lời, và lần này không dựa vào cảm giác của tui nữa.
Bài này mở đầu series Nghĩa địa skill. Tập 2: nằm im thì mất gì.
Cảm ơn bạn đã đọc bài viết này!
Related Posts:
Leave a Reply
Donate – Buy me a coffee!
